SŁOWNIK POJĘĆ

- Zagadnienie fizyczne

- Zagadnienie techniczne

 

Armatura (Osprzęt)

Wyposażenie rurociągów instalacyjnych (wodociągów, gazociągów, rur kanalizacyjnych i grzewczych), na które składają się zawory, kurki, zasuwy, baterie i inne.

 

Biomasa

Substancja organiczna powstała w wyniku procesów fotosyntezy (rośliny). Biomasa staje się cennym surowcem grzewczym (jest przykładem źródła energii odnawialnej).W praktyce stosowane są: wierzba (tzw. energetyczna), siano, słoma; a także rośliny dwuliścienne – ślazowiec pensylwański, słonecznik bulwiasty i rdest sachaliński oraz trawy z rodzaju miskant. 

Bufor

To stalowy zbiornik zabezpieczony od zewnątrz powłoką antykorozyjną. Jest przeznaczony do zabudowy i izolacji we własnym zakresie przez instalatora lub użytkownika. Przeznaczeniem bufora jest współpraca w instalacji grzewczej z kotłami na paliwa stałe, kominkami z płaszczem wodnym lub np. kolektorami słonecznymi.

 

Ciepło spalania

Ilość ciepła, jaka wydziela się podczas spalania izobarycznego 1 kg paliwa stałego lub ciekłego albo 1 m3 paliwa gazowego, jeśli spalanie było zupełne i całkowite, spalane substancje miały temperaturę normalną 273 K (0°C), produkty spalania oddały taką ilość ciepła, że również mają temperaturę normalną i cała para wodna zawarta w spalinach uległa skropleniu.

 

Dyrektywa efektywności energetycznej ErP

Dyrektywa UE dotycząca efektywności energetycznej, w skrócie ErP (Energy-related-Products). Na jej podstawie określa się efektywność urządzeń i instalacji, np. grzewczych.
Efektywność danego urządzenia-instalacji grzewczej potwierdzana jest przez Etykietę efektywności energetycznej (w Polsce od 26.09.2015r.).

Wprowadzenie dyrektywy efektywności energetycznej ma na celu osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony środowiska przez zmniejszenie oddziaływania urządzeń grzewczych na środowisko, zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii i umożliwienie konsumentom dokonywania świadomych wyborów.

 

Energia końcowa (Ek)

Jest to ilość energii jaką należy dostarczyć do budynku, aby wyprodukować potrzebną ilość energii użytkowej. Czyli, jest to ilość energii, za którą właściciel domu będzie musiał zapłacić.

Energia pierwotna (Ep)

Określa potrzebną ilość energii (energia końcowa) oraz dodatkowe nakłady nieodnawialnej energii pierwotnej potrzebne na dostarczenie do budynku wykorzystywanego nośnika energii, np. gazu, oleju, prądu. W ten sposób uwzględnia się szkodliwość ekologiczną danego rodzaju paliwa.

Przykład: 
Dom o powierzchni 170m2 
Instalacja – Kocioł kondensacyjny / Pompa ciepła BW 
Energia pierwotna – 136,17 kWh/m2 rok / 116kWh/m2 rok 
Energia końcowa – 122,98 kWh/m2 rok / 37,53 kWh/m2 rok 
Energia użytkowa – 19767,81 kWh/rok / 19907,49 kWh/rok 

Wniosek z wyników: 
Energia użytkowa jest niemal identyczna w obu przypadkach co jest zrozumiałe jako, że rozpatrujemy ten sam budynek. Ilość energii użytkowej jest wartością zapotrzebowania energetycznego rozpatrywanego budynku. 

Energia końcowa dla kotła kondensacyjnego 122,98 kWh/m2 rok oznacza, że na każdy m2 domu rocznie należy spalić około 12,5 m3 gazu ziemnego (GZ50).
Energia końcowa dla pompy ciepła wynosi zaledwie 37,53 kWh rok, co oznacza na każdy m2 domu rocznie musi zostać doprowadzone do pompy ciepła 37,53 kWh energii elektrycznej.

Energia użytkowa (Eu)

Jest to ilość energii jaką potrzebuje budynek do zapewnienia w nim: wymaganej temperatury w pomieszczeniach (do centralnego ogrzewania – c.o.), właściwej wentylacji oraz do ogrzewania wody użytkowej (c.w.u.).

 

Glikolowy gruntowy wymiennik ciepła GGWC

Jednym z rozwiązań GWC jest wykonanie go w wersji z czynnikiem pośredniczącym, w postaci roztworu glikolu – GWC glikolowe. Tutaj powietrze ogrzewa się lub ochładza w chłodnicy/nagrzewnicy umieszczonej w ciągu kanałów nawiewnych. Elementem pobierającym energię w tym rozwiązaniu są plastikowe rury rozłożone w gruncie na głębokości zbliżonej do lokalnego poziomu wód gruntowych. Najlepiej, gdy wykopy wykonuje się przy ich najniższym poziomie. Wtedy przez większość roku rury są zalane wodą, co znakomicie wpływa na wydajność systemu. Rury te wprowadza się do budynku a następnie podłącza do specjalnie zaprojektowanej chłodnicy. Całość zalewa się roztworem glikolu i wyposaża w odpowiednią armaturę hydrauliczną oraz automatykę sterującą – w naszym wypadku sterownik w rekuperatorze w pełni obsługuje system Glikolowego GWC. Automatyka, nieustannie monitorując temperaturę przed i za chłodnicą/nagrzewnicą ciepła i regulując pracę pompy obiegowej, dba o to, aby pozyskiwanie energii cieplnej w zimie (czy chłodu w okresie letnim) odbywało się przy użyciu jak najmniejszej ilości energii, oraz aby energia zgromadzona w gruncie nie została zmarnowana – dodatkowe oszczędności, dodatkowy komfort zimą i latem.

Gruntowy wymiennik ciepła GWC/GPWC

Jest to skrót określający gruntowy wymiennik ciepła (GWC), lub gruntowy powietrzny wymiennik ciepła (GPWC).
Wymiennik umieszczony w gruncie, np. żwirowy, rurowy, pobiera od niego ciepło i ogrzewa wstępnie świeże powietrze dostarczane do budynku.
Jest to rozwiązanie stosunkowo często stosowane w instalacjach wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła – zapewnia wstępne ogrzanie zimnego powietrza i zmniejszenie przez to ilość zużywanego prądu do jego ogrzewania np. zimą.
W okresie letnim powietrze przepływając przez wymiennik ochładza się – obniża się jego temperatura. Dostarczane następnie do pomieszczeń w budynku zapewnia ich chłodzenie.

 

Izolacja termiczna

Izolacja składa się z wełny mineralnej o grubości 40 mm oraz blachy izolacyjnej. Blacha izolacyjna jest dwustronnie malowana, zapobiega to korozji kotła i nadaje estetyczny wygląd. Kocioł jest w całości ocieplony poza popielnikiem. Efekt – kocioł oddaje minimum ciepła do otoczenia.

 

Kilowatogodzina (kWh)

kWh (czyt. kilowatogodzina), Wh (watogodzina) – są to najczęściej stosowane jednostki energii cieplnej i elektrycznej. Wykorzystywane między innymi do określenia zużycia prądu, ilości dostarczonego ciepła w danym przedziale czasu, np. w ciągu godziny, doby, miesiąca, roku.

Przykład 1. Do ogrzania domu potrzeba 10 kW mocy grzewczej (ciepła). W ciągu doby urządzenie grzewcze pracujące z mocą 10 kW dostarczy 240 kWh energii cieplnej do jego ogrzania (10 kW x 24 h = 240 kWh).

Przyjmując koszt gazu ziemnego: 0,23 zł brutto/kWh, możemy obliczyć ile kosztuje nas ogrzewanie gazem: 240 kWh/dobę x 0,23 zł/kWh = 55,20 zł brutto/dobę – tylko może kosztować ogrzewanie domu 200 m2 w ciągu jednego mroźnego dnia.

Przykład 2. Urządzenia elektryczne zużywają 2000 W mocy elektrycznej. Pracując przez 1 godzinę, zużyją 2 kWh energii elektrycznej (2000 W x 1 h = 2000 Wh / 1000 = 2 kWh).

Możemy spotkać się z ilością energii podawaną w MJ (czyt. megadżul) lub GJ (czyt. gigadżul). Wówczas łatwo możemy je przeliczyć na np. kWh:

– 1 kWh = 3,6 MJ

– 1 GJ = 1000 MJ

Kocioł dwufunkcyjny

Kocioł przeznaczony do centralnego ogrzewania i podgrzewania ciepłej wody użytkowej. 

Kocioł grzewczy

Urządzenie techniczne przekazujące ciepło spalania wodzie grzewczej.

Kocioł jednofunkcyjny

Kocioł przeznaczony wyłącznie do centralnego ogrzewania. Może współpracować z zasobnikami c.w.u. dla przygotowania ciepłej wody użytkowej.  

Kocioł kondensacyjny

Jest to kocioł, który maksymalnie wykorzystuje energię paliwa: gazu, oleju opałowego. Tym samym zużywa znacznie mniej paliwa niż tradycyjne kotły – niekondensacyjne. Najlepiej zobaczymy to porównując temperatury spalin. W kotle kondensacyjnym odprowadzane do atmosfery spaliny mają temperaturę ok. 35-50°C, w kotle niekondensacyjnym ok. 100°C.

Kocioł kondensacyjny odzyskuje dodatkową ilość ciepła ze spalin, zanim opuszczą one kocioł. Woda zawarta w spalinach skrapla się (kondensuje), czemu towarzyszy wydzielanie dodatkowej ilości ciepła, Które to ciepło wykorzystywane jest do ogrzewania domu.

Kolektor słoneczny

Kolektor słoneczny jest urządzeniem, które zamienia energię promieniowania słonecznego na ciepło. Ciepło solarne może być następnie wykorzystywane do ogrzewania wody użytkowej (c.w.u.), wspomagania centralnego ogrzewania domu (c.o.), do ogrzewania wody w basenie kąpielowym.

 

Moc grzewcza

Miara podawana w watach określająca jaką ilość ciepła grzejnik może maksymalnie dostarczyć do pomieszczenia

 

Naczynia przeponowe

Rozróżniamy trzy rodzaje naczyń przeponowych:

  • Naczynia przeponowe wzbiorcze przeznaczone są do zabezpieczania instalacji wody grzewczej przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia wywołanego zmianą temperatury czynnika. Zastosowanie naczyń przeponowych w miejsce naczyń otwartych pozwala na odcięcie dostępu powietrza atmosferycznego, co w zasadniczy sposób obniża podatność instalacji na korozję, a dodatkową zaletą jest to, że nie muszą być montowane w najwyższym punkcie instalacji.

  • Naczynia przeponowe hydroforowe służą do stabilizacji ciśnienia cieczy w instalacji, a także do utrzymania odpowiedniego jej zapasu. Dzięki zastosowaniu przepony gumowej oddzielona zostaje przestrzeń powietrzna od cieczy, co zapobiega rozpuszczaniu się powietrza w medium i eliminuje konieczność jego ciągłego uzupełniania. Dodatkowo odcięcie dostępu powietrza atmosferycznego w zasadniczy sposób obniża podatność instalacji na korozję. Przy współpracy z pompami głębinowymi lub zanurzeniowymi zastosowanie naczyń TerNPH wyklucza konieczność dobijania powietrza, co w tym przypadku jest na ogół mocno utrudnione.

  • Naczynia wzbiorcze przeponowe typu TerNP przeznaczone są do zabezpieczania instalacji wody pitnej, ciepłej wody użytkowej jak również znajdują zastosowanie jako zbiorniki buforowe w instalacjach podwyższających ciśnienie.

 

Palenisko automatyczne ślimakowe

Miejsce w którym dochodzi do spalenia podanej wcześniej dawki opału. Palenisko jest żeliwne. Opał podawany jest przez podajnik ślimakowy, który wykonuje ruch obrotowy w celu podania np. eko-groszku.

Palenisko tłokowe

Jest to płaskie palenisko. Wykonane z żeliwa lub żaroodpornej stali. Palenisko jest Na palenisko poprzez wepchniecie przez tłok podawane jest paliwo. Tłok wykonuje ruch posuwisto-zwrotny w celu podania paliwa.

Palenisko tłokowe rynnowe

Jest to nowej generacji palenisko tłokowe. Podobnie jak klasyczne tłokowe umożliwia spalanie miału węglowego, eko-groszku, owsa, pelletu i mieszanek wymienionych paliw. Posiada dysze powietrza wtórnego, które powoduje dopalenie się części lotnych oraz gazów.

Paliwo stałe

Węgiel, drewno, słoma, pellet; pochodzi w większej części z zasobów odnawialnych, jest tańsze, trudniejsze do zmagazynowania.

Panel fotowoltaiczny

Panel fotowoltaiczny (moduł fotowoltaiczny), jest urządzeniem, które zamienia energię promieniowania słonecznego bezpośrednio na energię elektryczną – na prąd.

Pellety (Mikrobrykiety)

Granulki wykonane przez sprężanie (zagęszczanie i formowanie pod wpływem ciśnienia) odpadów powstałych przy obróbce drewna (trocin, ścinek, wiórów). Coraz częściej pelety powstają z drewna produkowanego specjalnie na potrzeby energetyczne (np. wierzba). Służą jako pełnowartościowyt materiał opałowy. Mają kształt walcowaty, ok. 20 - 30 mm długości i ok. 8 mm średnicy.  

Płaszcz wodny

Są to zewnętrzne elementy korpusu kotła, które budują ostateczny kształt bryły kotła. W płaszczu wodnym zawarty jest czynnik grzewczy czyli wodna, która z kotła kierowana jest za pomocą pomp do instalacji grzewczej c.o., obiegu c.w.u. oraz instalacji ogrzewania podłogowego.

Pompa ciepła

Pompa ciepła jest to maszyna-urządzenie cieplne, która „pompuje ciepło” – pobiera ciepło o niskiej temperaturze ze środowiska naturalnego (z gruntu, wody lub powietrza) i przy pomocy energii elektrycznej zamienia je na ciepło o wysokiej temperaturze – wykorzystywane do ogrzewania domu i wody użytkowej. Do ogrzewania wykorzystuje ok. 70% darmowego ciepła ze środowiska naturalnego, a w jedynie ok. 30% energię elektryczną.
Oprócz ogrzewania, pompa ciepła może również chłodzić pomieszczenia w domu podczas letnich upalnych dni.

Prosument

Prosumentem jest osoba, która jednocześnie produkuje i konsumuje (czyli zużywa) energię: producent + konsument = Prosument.
Prosumentem może zostać każdy, np. inwestując w instalację fotowoltaiczną.
Wyprodukowana w instalacji fotowoltaicznej darmowa energia elektryczna będzie wykorzystywana na własne potrzeby użytkowników-mieszkańców domu. A jeśli w danej chwili będzie jej za dużo, nasz prąd solarny możemy odsprzedać do publicznej sieci energetycznej.

Przeliczanie m³ na kWh

W technice przyjęło się uważać, że ilość energii niesionej w paliwie równa jest jej wartości opałowej. Ta wielkość oznacza ilość energii, którą uzyskamy ze spalenia paliwa, ochłodzenia spalin do początkowej temperatury, ale bez skroplenia pary wodnej ze spalin. Dla odróżnienia, ciepło spalania zawiera już energię ze skroplenia spalin, dlatego jest zawsze większe, niż wartość opałowa (pomijając paliwa pozbawione wodoru i wilgoci).

Wartość opałowa dla gazu ziemnego różnić się będzie w zależności od jego składu. Można dla uproszczenia przyjąć, że wynosi ona (dla gazu ziemnego wysokometanowego, GZ-50) ok. 34,4 MJ/m³n (megadżuli na metr sześcienny w warunkach normalnych). Jednocześnie, 1 MJ = 0,277777778 kWh, czyli wartość opałowa 1 m³n gazu ziemnego wynosi 9,55555556 kWh.

Dla uproszczenia można przyjąć, że to prawie 10 kWh.

Czyli, jeśli za metr sześcienny gazu ziemnego płacimy 2 złote, to za 1 kWh energii zawartej w gazie ziemnym pod postacią wartości opałowej płacimy nieco więcej, niż 0,20 PLN.

Jednocześnie warto pamiętać o tym, że nowoczesne kotły gazowe (kondensacyjne, skraplające parę wodną ze spalin) są w stanie wycisnąć z gazu ziemnego więcej energii, niż wynosi jego wartość opałowa. Z tego względu podaje się ich sprawność jako przekraczającą 100%.

Przepływowy podgrzewacz wody

Urządzenie ogrzewające wodę przepływającą przez nie; sposób działania powoduje, że im mniejszy strumień, tym cieplejsza woda.

Pojemnościowy podgrzewacz wody

W tych urządzeniach woda jest podgrzewana w zbiorniku do określonej temperatury i magazynowana w nim dopóty, dopóki nie zostanie zużyta. Gdy woda stygnie, grzałki włączają się i nastawiona temperatura wody zostaje podtrzymana. Pozwala to na korzystanie z ciepłej wody o odpowiedniej temperaturze i o odpowiednim ciśnieniu strumienia.

 

Sprawność cieplna

Miara procentowa określająca wydajność urządzeń grzewczych w stosunku do wartości energetycznej stosowanego paliwa; wysoka to powyżej 85%.

Sprawność cieplna kotła kondensacyjnego

Zanim powstały kotły kondensacyjne sprawność kotłów obliczana była na podstawie wartości opałowej paliwa. Wartość opałowa paliwa jest to wartość określająca jaką ilość ciepła uzyskamy przy całkowitym spaleniu 1m3 paliwa bez wykroplenia się wody zawartej w spalinach). Dzięki rozwojowi techniki i innowacjom producentów kotłów wymyślono kotły kondensacyjne, które wykorzystywały owo ciepło kondensacji, dlatego ich sprawność obliczana względem wartości opałowej wynosi do około 109%.
Rzeczywista sprawność kotłów kondensacyjnych powinna zatem być odniesiona do innego parametru jakim jest ciepło spalania. Ciepło spalania to najprościej mówiąc wartość opałowa + ciepło utajone (ze skraplania pary wodnej zawartej w spalinach). Obliczając sprawność dla kotłów w zależności od ciepła spalania, sprawność ta wynosi około 98%.
Należy pamiętać, że najwyższą sprawność kotły kondensacyjne uzyskują przy niewielkim obciążeniu, dlatego kotły kondensacyjne zalecane są przede wszystkim dla instalacji, które pracują na niskich parametrach (np. ogrzewanie podłogowe). Ponadto sprawność kotłów kondensacyjnych zależy od rodzaju paliwa, wilgotności powietrza do spalania, nadmiaru powietrza oraz innych parametrów.

Porównanie poglądowe temperatury spalin kotła standardowego z kondensacyjnym

 

Wężownica

Metalowa rura w kształcie spirali lub litery U, w której znajduje się płynny gaz lub płyn (ciepły lub zimny) - będący wymiennikiem ciepła z płynem na zewnątrz; np. w zasobniku: ciepła woda w wężownicy nagrzewa zimną wodę w zbiorniku.

Wydajność podgrzewacza wody

Określa ilość ciepłej wody w litrach, jaką jest w stanie przygotować podgrzewacz wody w danym czasie; zależy od mocy podgrzewacza, temperatury wody dopływającej do niego i temperatury ciepłej wody, jaką chcemy uzyskać.

 

Zasobnik

Zamknięty zbiornik z wężownicą, magazynujący np. wodę ciepłą lub zimną; podłączony do jednofunkcyjnego kotła, w czasie pracy kotła podgrzewa wodę bez dodatkowych kosztów zasilania.

Zawór bezpieczeństwa

Zawór bezpieczeństwa jest to taki zawór, który otwiera się samoczynnie w momencie kiedy ciśnienie gazu, głównie pary wodnej jest za wielkie, przekracza dane i wyliczone normy zaufania i zagraża całej instalacji eksplozją, na przykład kotła. Traktowane są ponadto w różnorodnych rurociągach i zbiornikach.

1/3